Παθήσεις Πυελικoύ Εδαφους

Το πυελικό έδαφος είναι οι μύες και οι σύνδεσμοι που στηρίζουν την ουροδόχο κύστη, τη μήτρα και το ορθό. Όταν χαλαρώσουν ή δεν συντονίζονται, εμφανίζεται ακράτεια, πρόπτωση ή αίσθημα ότι η κένωση δεν τελειώνει.

Τα Διαμερίσματα της Πυέλου

Η κοιλότητα της πυέλου περιέχει σημαντικά όργανα και προσβάλλεται από πολλές παθολογίες που επηρεάζουν πολλαπλές λειτουργίες.
Η πύελος διαιρείται σε τρία διαμερίσματα (compartments): το πρόσθιο (που περιέχει την ουροδόχο κύστη/ουρήθρα), το μέσο (που περιέχει τη μήτρα/κόλπο στη γυναίκα και τον προστάτη στον άνδρα), και το οπίσθιο (που περιέχει το ορθό).
Τα συμπτώματα των πυελικών παθήσεων μπορεί να ξεκινούν από ένα διαμέρισμα/όργανο, αλλά τις περισσότερες φορές επεκτείνονται και σε τουλάχιστον ένα επιπλέον διαμέρισμα. Επίσης, οποιαδήποτε θεραπευτική ή χειρουργική παρέμβαση σε ένα διαμέρισμα έχει επιπτώσεις (είτε ευεργετικές είτε παρενέργειες) στα άλλα διαμερίσματα. Γι' αυτό είναι απαραίτητη η σφαιρική αντιμετώπιση του προβλήματος και η συνεννόηση μεταξύ των ειδικών -χειρουργός ορθού, γυναικολόγος, ουρολόγος, φυσιοθεραπευτής πρέπει να σχεδιάζουν κοινό πλάνο θεραπείας. 

Ιατρός — Σάββας Παπαγρηγοριάδης

Πυελικό Έδαφος: Ανατομία & Λειτουργία

Το πυελικό έδαφος είναι μία επιφάνεια σε σχήμα χωνιού, η οποία έχει πρόσφυση περιμετρικά στα οστά της πυέλου. Έχει δύο ανοίγματα, το ουρογεννητικό τρήμα και το ορθικό τρήμα, και ανάμεσα σε αυτά τα δύο ανοίγματα βρίσκεται το σώμα του περινέου. Το πυελικό έδαφος παρέχει τις εξής λειτουργίες:

● Υποστήριξη των κοιλιακών σπλάγχνων
● Παροχή αντίστασης και υποστήριξη για την τέλεση δραστηριοτήτων όπως το σήκωμα βάρους, ο βήχας κ.λπ.
● Εγκράτεια ούρων και κοπράνων

Αποτελείται από ένα πλέγμα ισχυρών μυών, οι οποίοι αλληλοϋποστηρίζονται και με τη συνδυασμένη δράση τους παρέχεται η ισχύς που είναι απαραίτητη για την εγκράτεια, αλλά και η συντονισμένη δράση που είναι απαραίτητη για την ούρηση, την αφόδευση και τη σεξουαλική λειτουργία. 

Ακράτεια

Η ακράτεια σφιγκτήρων με επακόλουθη απώλεια κοπράνων είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται σε πολλές παθήσεις. Δυστυχώς είναι πολύ συχνή. Επίσης δυστυχώς, πολλοί πάσχοντες υποφέρουν σιωπηλά χωρίς να συμβουλεύονται γιατρό, παρά μόνον όταν η κατάσταση φτάσει σε ακραίο βαθμό. Αυτό οφείλεται στη φυσική συστολή να συζητηθεί ένα προσωπικό σύμπτωμα ακόμα και με γιατρούς, αλλά και στην εντύπωση πολλών ασθενών ότι είναι μια κατάσταση για την οποία δεν μπορούν να γίνουν πολλά πράγματα -κάτι που είναι φυσικά λάθος. Αντίθετα, η καθυστέρηση της θεραπείας οδηγεί σε ατροφία των μυών, ανάπτυξη αυτόνομης νευροπάθειας και πρόοδο της χαλάρωσης του πυελικού εδάφους με την ηλικία, που καθιστά τη θεραπεία δυσκολότερη.

Η ακράτεια είναι ένα σύμπτωμα που αντιμετωπίζει 3-5% των ανθρώπων. Είναι ένα σύμπτωμα που δεν αισθάνεται ο καθένας άνετα να συζητήσει, και ακόμα και η αναζήτηση βοήθειας από τον γιατρό συχνά αναβάλλεται για πολύ καιρό με την ελπίδα ότι η κατάσταση θα είνα παροδική. Μπορεί να πρόκειται για ακράτεια ούρων ή ακράτεια κοπράνων , ή, στο 30-40% των περιπτώσεων, συνδυασμός των δύο.

Ακράτεια είναι η αδυναμία ελέγχου των σφιγκτήρων με συνέπεια απώλεια αερίων, η κοπράνων.

Οι σφιγκτήρες του πρωκτού είναι ο έσω σφιγκτήρας, υπεύθυνος για την συνεχή, ακούσια σύσπαση που δημιουργεί τον τόνο των σφιγκτήρων ή την «πίεση ηρεμίας» και ο έξω σφιγκτήρας, υπεύθυνος για την εκούσια σύσπαση που συγκρατί την κένωση για το επιθημητό διάστημα υπάρχουν επίσης οι ανελκτήρες μύες και οι λοιποί μύες του πυελικού εδάφους οι οποίοι συνδράμουν στον έλεγχο της ακράτειας επικουρικά, ειδικά αν υπάρχει τραύμα των σφιγκτήρων.

ΑΙΤΙΑ - ΒΛΑΒΗ ΣΦΙΓΚΤΗΡΩΝ

Πρόβλημα σφιγκτήρων, κυρίως βλάβη από τραυματισμό. Ο πιο συχνός τραυματισμός είναι από τοκετό στις γυναίκες, αλλά υπάρχει τραυματισμός άλλων ειδών, είτε από ατύχημα είτε από σεξουαλική δραστηριότητα. Υπάρχει τέλος και ιατρογενής τραυματισμός μετά από εγχειρήσεις. Αυτός μπορεί να είναι…σκόπιμος, όπως στην πλαγία σφιγτηροτομή ή στην διαστολή δακτυλίου για ραγάδα. Αυτή η μάλλον επικίνδυνη χειρουργική τεχνική είναι κάτι που όλοι διδαχτήκαμε κάποτε αλλά δεν πρέπει πια να εφαρμόζεται σε καμμία περίπτωση. ΟΙ τραυματισμοί κατά τον τοκετό είναι πολύ συχνοί και γενικά επισκευάζονται από τους μαιευτήρες με καλά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Ομως σε κάποιες περιπτώσεις ακράτεια αρχίζει να εκδηλώνεται είτε άμεσα είτε μήνες ή και χρόνια μετά. Δεν είναι σπάνιο να παρουσιάζονται γυναίκες με ακράτεια 20-30 χρόνια μετά τον τελευταίο τοκετό και στο υπερηχογράφημα να βρίσκονται μεγάλα ελείμματα σφιγκτήρων με τα οποία έχουν ζήσει όλα αυτά τα χρόνια. Η εξήγηση είναι ότι σε νέα ηλικία όλοι οι μύες του σώματος είναι ακμαίοι και οι ανελκτήρες και άλλοι μύες του πυελικού εδάφους καταφέρνον και αναπληρώνουν την πλημμελή δράση των σφιγκτήρων για πολύ καιρό. Κάποτε όμως προιούσης της ηλικίας αρχίζουν να εξασθενούν και εγκαθίσταται η ακράτεια. Είναι τότε δύσκολο να διορθωθεί το προβλημα χειρουργικά διοτι οι μύες έχουν μείνει απονευρωμένοι και ατροφικοί για τόσο καιρό που η καλύτερη λύση είναι η νευροτροποποιητική θεραπεία.

ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΟΡΘΟΥ -ΟΡΘΟΚΗΛΗ

Σε πολλές γυναίκες το ορθό διευρύνεται και προκαλεί μία προσεκβολή μέσα στον κόλπο. Αυτό αποκαλείται ορθοκήλη και είναι ένα συχνό πρόβλημα , ειδικά σε ηλικία άνω των 40 και εάν έχουν προηγηθεί τοκετοί.

Η ορθοκήλη προκαλεί ένα εξόγκωμα μέσα στον κόλπο με αίσθημα βάρους και δυσφορία. Αυτό που δεν συνειδητοποιούν πολλές ασθενείς είναι ότι η ορθοκήλη μπορεί να ευθύνεται για διαταραχή της αφόδευσης. Περιεχόμενο του ορθού λιμνάζει κατά την αφόδευση στην ορθοκήλη αντί να προωθείται έξω. Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα ατελούς κένωσης και την ανάγκη να πάει κανείς πάλι στην τουαλέτα λίγη ώρα μετά την κένωση. Επιπλέον προκαλεί διαρροή (leak) κοπράνων όταν αυτά είνια υδαρή. Αυτού του είδους το αίτιο της ακράτειας αποκαλύπτεται στις εξετάσεις α) αφοδευογράφημα β) μαγνητκή πρωκτογραφία.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ (ΕΓΚΟΛΕΑΣΜΟΣ) ΟΡΘΟΥ

Η εσωτερική πρόπτωση ορθού (εγκολεασμός) προκαλεί ατελή κένωση του ορθού, έπειξη για επαναληπτική συχνή κένωση και ακράτεια όταν υπάρχουν υδαρή κόπρανα. Η πρόπτωση έχει 5 βαθμούς κατά την ταξινόμηση OXFORD , οι πρώτοι 4 βαθμοί είναι εσωτερική πρόπτωση και ο 5ος εξωτερική πρόπτωση ολικού πάχους. Μόνον η πρόπτωση 5ου βαθμού χειρουργείται απ΄ευθείας , οι υπόλοιπες 4 κατηγορίες πρέπει πρώτα να λάβουν συντηρητική θεραπεία - βιοανάδραση και εάν αποτύχει τότε συζητείται η επέμβαση. Επιπλέον χρόνια πίεση από το προπίπτον ορθό προκαλεί νευροπάθεια των αιδοιικών νεύρων που συμβάλλει στην ακράτεια. περισσότερα για αυτό το πρόβλημα μπορείτε να διαβάσετε στην σελίδα για την πρόπτωση ορθού.

Σάββας Παπαγρηγοριάδης

ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ

Κάθε νευροπάθεια μπορεί να επηρεάσει την λειτουργία των σφιγκτήρων. Παραδείγματα είναι η διαβητική νευροπάθεια, η πολλαπλή σκλήρυνση κ.α. Επίσης η χρόνια δυσκοιλιότητα και οι πολλαπλές εγκυμοσύνες μπορούν να προκαλέσουν νευροπάθεια των αιδοιικών νεύρων. Η συνέπεια είναι διαταραχή της λειτουργίας των σφιγκτήρων. Βλάβες των ιερών νεύρων από τραυματισμούς ή όγκους της σπονδυλικής στήλης προκαλούν συνδυασμένη ακράτεια ούρων και κοπράνων. Σε οξείες και βαρειές περιπτώσεις αυτό παίρνει τη μορφή του συνδρόμου ιππουρίδος (Cauda Equina) αλλά σε άλλες περιπτώσεις η εκδήλωση είνα σταδιακή και πιο δύσκολο να διαγνωσθεί.Η λειτουργία των σφιγκτήρων και νεύρων διερευνάται με μανομετρία -φυσιολογία ορθού, ηλεκτρομυογράφημα, νευρογραφία των αιδοιικών νεύρων.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ

Ο διαγνωστικός έλεγχος της ακράτειας πρέπει να είναι ενδελεχής διότι η θεραπεία εξαρτάται απόλυτα από την σωστή διάγνωση της αιτίας του προβλήματος .
Η ακράτεια δεν είναι πάθηση, είναι σύμπτωμα. Το αίτιο του συμπτώματος πρέπει πάντα να βρεθεί.

Ο διαγνωστικός έλεγχος περιλαμβάνει:
1. Κλινική αξιολόγηση -Πρωκτοσκόπηση
2. Scoring
3. Τρισδιάστατο ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα
4. Μανομετρία - φυσιολογία ορθού
5. Αφοδευογράφημα
6. Μαγνητική δυναμική πρωκτογραφία
7. Ενδοσκοπική αξιολόγηση

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΟΙΔΕΣ

Οι φυσιολογικές αιμορροιδες είναι φτιαγμένες από την φύση έτσι ώστε να παρέχουν στεγανοποίηση του πρωκτού, άρα να προφυλάσσουν από ακράτεια. Ομως εάν υπάρχει αιμορροιδοπάθεια και προπίπτουσες αιμορροίδες 4ου βαθμού τότε η έκκριση βλέννας δημιουργεί αίσθημα ακράτειας. Στην πραγματικότητα είναι βλεννόρροια και όχι τυπική ακράτεια. Πρέπει πάντοτε να γίνεται ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα για τον αποκλεισμό ελλείμματος σφιγκτήρων και αν οι σφιγκτήρες είναι ακέραιοι τότε η αιμορροιδεκτομή λύνει το πρόβλημα.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΡΩΚΤΟΣΚΟΠΗΣΗ

Συνίσταται σε λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση και πρωκτοσκόπηση στο ιατρείο. Με αυτήν καθορίζεται η πιθανή κλινική αιτία με βάση το ιστορικό,ιδιαίτερα το μαιευτικό ιστορικό ή προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή, ύπαρξη διαβήτη και άλλων αιτίων νευροπάθειας κλπ. Με την εξέταση του περινέου διαπιστώνεται τυχόν ουλοποίηση, χαλάρωση ή συρίγγια. Με την δακτυλική εξέταση και την πρωκτοσκόπηση διαπιστώνεται ο τόνος των σφιγκτήρων και του πυελικού εδάφους, και η ΄ύπαρξη άλλων πρωκτικών αιτίων ακράτειας.

SCORING

Για την καλύτερη μεθοδολογική προσέγγιση στην αξιολόγηση της ακράτειας υπάρχουν διάφορα scores με τα οποία "βαθμολογείται" η βαρύτητα της συγκεκριμένης περίπτωσης. Αυτό γίνεται με ειδικά ερωτηματολόγια που ελέγχουν την λειρουργία του εντέρου και την ποιότητα ζωής. Το score που συγκεντρώνει ο ασθενής βοηθάει στην λήψη αποφάσεων για την θεραπεία αλλά και στην πρόγνωση του αποτελέσματος.

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΟ ΕΝΔΟΟΡΘΙΚΟ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ

Το τρισδιάστατο ενδοορθικό υπερηχογράφημα -3D Endorectal Ultrasound είναι μία γρήγορη και ανώδυνη μέθοδος απεικόνισης του ορθού και του πρωκτικού καναλιού με μεγάλη ακρίβεια σε όλες τις παθολογίες της περιοχής. Στη ακράτεια είναι πολύτιμο για την ακριβή απεικόνιση των σφιγκτήρων και του πυελικού εδάφους και καμμία λήψη απόφασης δεν μπορεί γίνει χωρίς την εκτίμηση της υπερηχογραφικής εικόνας. Ο Σάββας Παπαγρηγοριάδης είναι πιστοποιημένος στο ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα από την American Society of Colon and Rectal Surgeons με 20ετή εμπειρία στην χρήση του.

ΜΑΝΟΜΕΤΡΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΡΘΟΥ

Οταν υπάρχει ακράτεια σφιγκτήρων μια απαραίτητη εξέταση είναι η μανομετρία – φυσιολογία ορθού. Κατά την εξέταση ένας λεπτός πολυκάναλος καθετήρας με είδκούς αισθητήρες και ένα μπαλονάκι εισάγεται στο ορθό μετά από έναν υποκλυσμό. Ο καθετήρας είναι συνδεδεμένος με ένα ηλεκτρονικό επεξεργαστή και έναν υπολογιστή. Ο ασθενής εκτελεί μια σειρά εντολών και η συσκευή καταγράφει μια ποικιλία δεδομένων από την σύσπαση /λειτουργία των μυών/ σφιγκτήρων , επίσης κάνει μετρήσεις της αισθητικότητας του πρωκτικού καναλιού, την ύπαρξη αντανακλαστικών και την παρουσία ακράτειας. Τα ευρήματα συσχετίζονται με τις απεικονίσεις που βλέπουμε στο τρισδιάστατο ενδοορθικό υπερηχογράφημα και τον λοιπό απεικονιστικό έλεγχο . Η εξέταση μανομετρίας μπορεί να δείξει εάν υπάρχει δυσλειτουργία του έσω σφιγτήρα, δυσλειτουργία του έξω σφιγκτήρα, δυσσυνέργεια των μυών του πυελικού εδάφους, σπασμός του πυελικού εδάφους, απουσία αντανακλαστικών, διαταραχή της αισθητήριας λειτουργίας του ορθού -νευροπάθεια. 

ΑΦΟΔΕΥΟΓΡΑΦΗΜΑ

Το αφοδευογράφημα ή πρωκτογραφία είναι μια βιντεο-ακτινοσκοπική εξέταση με την οποία μελετάται η λειτουργία της αφόδευσης. Αποκαλύπτει εύκολα την πρόπτωση ορθού, την ορθοκήλη, εντεροκήλη και την δυσσυνέργεια πυελικού εδάφους. οι πληροφορίες αυτές είναι απαραίτητες για την εκτίμηση της διάγνωσης των περισσότερων ορθοπρωκτικών παθήσεων.

Σάββας Παπαγρηγοριάδης Χειρουργός Εντέρου και Ορθού

ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΠΡΩΚΤΟΓΡΑΦΙΑ

Η κλασισκή μαγνητική τομογραφία παρέχει καλή απεικόνιση της ανατομίας αλλά η δυναμική μαγνητική πρωκτογραφία είναι απαραίτητη για την μελέτη και κατανόηση της λειτουργίας του πυελικού εδάφους και της αλληλεπίδρασης των οργάνων και διαμερισμάτων της πυέλου κατά την αφόδευση και την ούρηση. Είναι πληρέστερη εξέταση από το αφοδευογράφημα και δεν ενέχει ακτινοβολία, για αυτό προτιμάται σε πολές περιπτώσεις , ειδικά σε γυναίκες.

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Ο νευρολογικός έλεγχος του πυελικού εδάφους δεν είναι ρουτίνας αλλά είναι χρήσιμος σε κάποιες περιπτώσεις όταν πιθανολογείται η ακράτεια από νευροπάθεια. Πρόκειται για 2 εξετάσεις, το ελεκτρομυογράφημα (EMG) και την εξέταση αιδοιοικών νεύρων (Pudendal Nerve Latency).

ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ

Η επιλογή της θεραπείας της ακράτειας εξαρταται από 2 κύριους παράγοντες
α) τα αίτια
β) την βαρύτητα της ακράτειας και την επίπτωση στην ποιότητα ζωής

ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΒΙΟΑΝΑΔΡΑΣΗ

Στα αρχικά στάδια της ακράτειας η θεραπεία πρώτης γραμμής είναι πάντοτε η φυσιοθεραπεία πυελικού εδάφους και βιοανάδραση - BIOFEEDBACK , από ειδικό φυσιοθεραπευτή πυελικού εδάφους. Η θεραπεία συνδυάζεται με φαρμακευτικη αγωγή και διατροφικές αλλαγές. Η συντηρητική θεραπεία με αυτά τα μέσα επιφέρει σημαντική βελτίωση στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αλλά το πόσο οριστική θα είναι η θεραπεία εξαρτάται από το υποκείμενο πρόβλημα.

ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΚΝΗΜΙΑΩΝ ΝΕΥΡΩΝ - PTNS

Σε ήπια ακράτεια έχει εφαρμογή η νευροτροποποιητική θεραπεία της διέγερσης του οπισθίου κνημιαίου νεύρου - POST TIBIAL NERVE STIMULATION - PTNS. Η διέγερση γίνεται με την βοήθεια ενός μικρού ηλεκτρκού διιεγέρτη και ενός ηλεκτροδίου που διεγείρει το οπίσθιο κνημιαίο νεύρο (στο πόδι). Με αντανακλαστικό μηχανιμσμό η διέγερση προκαλεί σύσπαση των μυών του πυελικού εδάφους. Η επανάληψη τακτικών συνεδριών δημιουργεί αύξηση του τόνου του πυελικού εδάφους και προκαλεί βελτίωση της ακράτειας κοπράνων αλλά και της ακράτειας ούρων. Η PTNS έχει ένδειξη σε ήπια ακράτεαια είτε κοπράνων είτε ούρων.

ΜΑΙΕΥΤΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΣΦΙΓΚΤΗΡΩΝ - OASIS

Τραυματισμοί των σφιγκτήρων κατά τον τοκετό είναι πολύ συχνοί και συχνά είναι αναπόφευκτοι διότι εξαρτώνται από το μέγεθος του βρέφους σε σχέση με το μέγεθος του περινέου , από την προβολή στην οποία κατεβαίνει το βρέφος και από τυχόν απειλητικές καταστάσεις για την ασφάλεια του βρέφους ή της μητέρας που μπορεί να καθιστούν την ολοκλήρωση του τοκετού κατεπείγουσα. Η προφυλακτική επισιοτομή δεν μπορεί πάντα να προστατεύσει.
Οι ρήξεις περινέου χωρίζονται σε 4 κατηγορίες ανάλογα με την έκταση τους, όπως φαίνεται στην εικόνα. Οι κατηγορίες 3 & 4 περιλαμβάνουν τραυματισμό των σφιγκτήρων ή και του ορθού. Οταν οι ρήξεις γίνουν αντιληπτές αμέσως και επιδιορθωθούν πάραυτα συνήθως το πρόβλημα διορθώνεται. Δυστυχώς όμως ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των ρήξεων μένουν αδιάγνωστες. 

ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΣΦΙΓΚΤΗΡΩΝ

Οταν βρεθεί έλλειμμα σφιγκτήρων από μαιευτικό ή άλλο τραυματισμό τότε τίθεται το θέμα της χειρουγικής επισκευής του. Οταν ο τραυματισμός είναι πρόσφατος τότε σχεδόν πάντοτε ενδείκνυται η επισκευή. Αυτή γίνεται με εγκάρσια τομή έμπροσθεν του πρωκτού, παρασκευή του έσω και του έξω σφιγκτήρος, αλληλοεπικαλύτουσα επισκευή και επίσης ανακατασκευή του περινεικού σώματος με πτύχωση των ανελκτήρων έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον υποστηρικτικό μυικό στρώμα.
Η επέμβαση έχει καλά αποτελέσματα εάν δεν συνυπάρχει νευρική βλάβη. Το 70% περίπου των ασθενών βλέπει πολύ σημαντική βελτίωση της ακράτειας. Κάποιοι όμως δεν θα δούν βελτίωση και θα χρειαστεί να ακολυθήσουν άλλες θεραπείες.
Εάν το έλλειμμα των σφιγκτήρων έχει δημιουργηθεί πριν πολλά χρόνια και έχει εγκατασταθεί νευρική βλάβη τότε αντί επισκευής μπορεί να ενδείκυται η διέγερση ιερών νεύρων - SNS. 

ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΙΕΡΩΝ ΝΕΥΡΩΝ - SNS

Τα ιερά νεύρα διεγείρονται μέσω εμφύτευσης ενός βηματοδότη στην ιερά μοίρα της σπονδυλικής στήλης ο οποίος μένει σαν μόνιμο εμφύτευμα (μετά απο μια προσωρινή δοκιμή). Η διέγερση ιερών νεύρων - SACRAL NERVE STIMULATION- SNS έχει πολύ καλά αποτελέσματα σε περιπτώσεις συνδυασμένης ακράτειας ούρων και κοπράνων ή σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ελλείμματα σφιγκτήρων από χρόνια με υπολειτουργία των νεύρων. Γίνεται αρχικά εμφύτευση του πρσωριμού βηματοδότη για 2 ενδομάδες και κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου διαπιστώνεται εάν προσφέρει βελτίωση. Εάν υπάρξει βελτίωση τότε γίνεται εμφύτευση του μόνιμου βηματοδότη. Η SNS είναι πια καθιερωμένη θεραπεία με 20 χρόνια εμπειρία και τα μακροπρόθεσμα εποτελέσματα είναι πολύ καλά με αποτελεσματικότητα γύρω στο 70%. Εχει καλά αποτελέσματα σε μεγάλου βαθμού δυσκοιλιότητα, ακράτεια κοπράνων, ακράτεια ούρων και σε πολλές περιπτώσεις πυελικού πόνου. Η διέγερση ιερών νεύρων (SNS) τελείται στην Αθήνα από συνεργάτη ειδικό ιατρό της ομάδας μας.»

Σύνδρομο Αποφρακτικής Αφόδευσης

Πολύ συχνό είναι το σύνδρομο αποφρακτικής αφόδευσης (obstructive defecation syndrome, ODS), το οποίο προέρχεται από χαλάρωση των πυελικών μυών μετά από τοκετούς ή μπορεί να είναι και αποτέλεσμα χρόνιας δυσκοιλιότητας άλλης αιτίας. Το ODS είναι τμήμα της πυελικής δυσσυνέργειας, αλλά έχει συγκεκριμένα ακτινολογικά ευρήματα: πρώτον εσωτερική πρόπτωση του ορθού, και δεύτερον ορθοκήλη, δηλαδή προεκβολή του ορθού μέσα στον κόλπο.

Το σύνδρομο αποφρακτικής αφόδευσης διαγιγνώσκεται με πρωκτογραφία αφόδευσης ή μαγνητική πρωκτογραφία. Η θεραπεία γίνεται με βιοανάδραση (biofeedback), η οποία έχει αρκετά καλά αποτελέσματα συχνά, αλλά σε πιο σοβαρές περιπτώσεις χρειάζεται συνήθως χειρουργική θεραπεία, δηλαδή διόρθωση της ορθοκήλης και του εγκολεασμού-πρόπτωσης. Και τα δύο μπορεί να γίνουν με εγχείρηση, λαπαροσκοπική ορθοπηξία. Σε αυτή ανασύρεται και ευθειάζεται το ορθό, εξαλείφοντας την πρόπτωση και την ορθοκήλη με στήριξη του ορθού στο ιερό οστό. Η ανάρρωση είναι ταχεία και τα αποτελέσματα πολύ καλά. 

Δυσσυνέργεια Πυελικού Εδάφους

Στις μισές περιπτώσεις δυσκοιλιότητας συνυπάρχει δυσσυνέργεια πυελικού εδάφους. Η δυσσυνέργεια προκαλεί αδυναμία ολοκλήρωσης της κένωσης. Αυτό οφείλεται σε παράδοξη σύσπαση του ηβο-ορθικού μυός και των σφιγκτήρων. Η σύσπαση χωρίς συγχρονισμό οδηγεί σε αδυναμία κένωσης. Τα συμπτώματα είναι αίσθηση ατελούς κένωσης, αίσθηση απόφραξης, άσκηση μεγάλης πίεσης στην τουαλέτα, ανάγκη δακτυλικών χειρισμών για να επιτευχθεί κένωση.

Η διάγνωση μπαίνει:
α) με τα κλινικά συμπτώματα
β) με την πρωκτογραφία/αφοδευογράφημα
γ) με τη μανομετρία-φυσιολογία ορθού.
Η θεραπεία γίνεται με φυσιοθεραπεία-βιοανάδραση. Η χειρουργική δεν έχει θέση. 

Ιατρός — Σάββας Παπαγρηγοριάδης

Χρόνιος Πυελικός Πόνος

Ο χρόνιος πυελικός πόνος είναι ένα σύνδρομο με πολλές αιτίες και δύσκολη θεραπεία.

Οι διάφορες μορφές του περιγράφονται με ονόματα όπως:

● κοκκυγοδυνία
● σύνδρομο ανελκτήρος
● αιδοιική νευραλγία
● σύνδρομο πυελικού πόνου
● διάμεση κυστίτιδα
● σύνδρομο αιδοιικού καναλιού

Ο χρόνιος πόνος συχνά συνδυάζει τρία στοιχεία: φλεγμονή, σπασμό μυών, νευροπαθητικού τύπου πόνο. Τα αναλγητικά δεν αποδίδουν πάντοτε. Η φυσιοθεραπεία πυελικού εδάφους-βιοανάδραση έχει κάποια καλά αποτελέσματα.

Κάποιες περιπτώσεις ανταποκρίνονται σε διήθηση των ανελκτήρων μυών και των αιδοιικών νεύρων, σε συνδυασμό μυοχαλαρωτικών και τοπικών αναισθητικών. Σε πολύ επίμονες περιπτώσεις έχει δοκιμαστεί, με σχετικά καλά αποτελέσματα, η διέγερση ιερών νεύρων (SNS) με εμφύτευση βηματοδότη στα ιερά νεύρα. Πρόσφατες δημοσιεύσεις δείχνουν ότι κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ανταποκριθούν στη νέα θεραπεία της λειτουργικής μαγνητικής διέγερσης (Functional Magnetic Stimulation - FMS). 

Σύνδρομο Πυελικής Συμφόρησης

Αυτό το σύνδρομο έχει περιγραφεί πρόσφατα σε γυναίκες. Πιστεύουμε ότι υπάρχει συμφόρηση των πυελικών φλεβών, και ειδικά της αριστερής ωοθηκικής φλέβας, που προκαλεί:

● πυελικό πόνο διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών
● πόνο συνήθως σε μία πλευρά (αριστερή)
● πόνο χειρότερο με την ορθοστασία
● ξαφνική έπειξη προς ούρηση
● διατεταμένες φλέβες στα γεννητικά όργανα, γλουτούς, μηρούς

Τα αίτια δεν είναι σαφή, αλλά μπορεί να παίζει ρόλο ανατομική ανωμαλία σε συνδυασμό με ορμονικές διαταραχές που προκαλούν αγγειοδιαστολή. Η διάγνωση είναι δύσκολη και τίθεται με μαγνητική αγγειογραφία. Η θεραπεία περιλαμβάνει αναλγητικά, ορμονικά σκευάσματα και, σε έντονα συμπτώματα, εμβολισμό των ωοθηκικών φλεβών. 

Πρόπτωση Ορθού

Η πρόπτωση ορθού είναι συχνή πάθηση, αλλά οι περισσότερες περιπτώσεις μένουν αδιάγνωστες στα αρχικά στάδια, διότι ξεκινούν σαν εσωτερική πρόπτωση. Αυτή σταδιακά μπορεί να εξελιχθεί σε εξωτερική πρόπτωση, που γίνεται τότε αντιληπτή. Η πρόπτωση ορθού συχνά συνυπάρχει με γενικότερη πρόπτωση πυελικού εδάφους και συνοδές άλλες παθολογίες, όπως ορθοκήλη, κυστεοκήλη, εντεροκήλη κ.ά.

Η Προπτωση ορθού είναι συχνή πάθηση που προκαλείται από συνδυασμό χαλάρωσης του πυελικού εδάφους και αύξησης της ενδοκοιλιακης πίεσης. Είναι πολύ συχνότερη στις γυναίκες, όπου οι τοκετοι χαλαρώνουν η και τραυματιζουν το πυελικού εδαφος, και ηε γκυμοσύνη δημιουργεί αυξημένη ενδοκοιλιακη πίεση. Και οι άνδρες όμως πάσχουν από Προπτωση ορθού, είτε από χρόνια δυσκοιλιοτητα είτε από χρόνια άρση βαρών ( κυριολεκτικά οι αρσιβαρισιστες είναι ομάδα κινδύνου, επίσης οι εργάτες σε βαρειες χειρωνακτικές εργασίες. Αν εξέρχεται δια μέσου του πρωκτού τότε σημασία έχει το μέγεθος της πρόπτωσης και επίσης αν είναι μερικού η ολικού πάχους ( δηλαδή αν προπίπτουν όλα οι χιτώνες του ορθού η μόνο ο βλεννογόνος). 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Συμπτώματα είναι:
● Πόνος
● Δυσφορία
● Δυσκοιλιότητα
● Δύσκολη κένωση ορθού
● Ακράτεια κοπράνων
● Αίμα από το ορθό
● Βλέννα από το ορθό 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΟΡΘΟΥ

Αν η Πρόπτωση ορθού είναι εσωτερική και δεν είναι ορατή στην κλινική εξέταση (διαπιστώνεται μόνο στον ακτινολογικό έλεγχο) λέγεται εγκολεασμός. Πρόσφατα χρησιμοποιείται και ο όρος ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΟΡΘΟΥ (INTERNAL RECTAL PROLAPSE). Η εσωτερική πρόπτωση ορθού ταξινομείται με την Ταξινόμηση OXFORD: GRADE I Η πρόπτωση κατέρχεται ως το ανώτερο όριο της ορθοκήλης GRADE II Κατέρχεται ως την ορθοκήλη αλλά δεν φτάνει το πρωκτικό κανάλι GRADE III Κατέρχεται ως την κορυφή του πρωκτικού καναλιού GRADE IV Εισέρχεται εντός του πρωκτικού καναλιού GRADE V Η πρόπτωση εξέρχεται από τον πρωκτό και λέγεται ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ ή ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΟΛΙΚΟΥ ΠΑΧΟΥΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ

Πριν την θεραπεία είναι σημαντικό να κάνουμε κάποιες διαγνωστικές εξετάσεις για να διερευνήσουμε τυχόν άλλες συνυπάρχουσες παθολογίες του πυελικού εδάφους.
● Η κολονοσκόπηση (για να αποκλειστεί η πιθανότητα όγκου)
● Η μαγνητική πρωκτογραφία για να εξετάσει προπτώσεις άλλων οργάνων του πυελικού εδάφους όπως ορθοκήλη, κυστεοκήλη, εντεροκήλη , που μπορεί να χρειάζονται ταυτόχρονη διόρθωση.
● Το τρισδιάστατο ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα για να αποκλειστεί βλάβη σφιγκτήρων
● Η μανομετρία- φυσιολογία ορθού

Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος της πρόπτωσης και το αν είναι ολικού πάχους.

ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές για την πρόπτωση του ορθού αλλά τα βασικά ερωτήματα πρίν την απόφαση είναι α) Γιατί ο ασθενής έχει πρόπτωση? Αν δεν διορθώσουμε το γενεσιουργό αίτιο, π.χ. σοβαρή δυσκοιλιότητα ή πυελική χαλάρωση θα ξαναέχουμε προβλήματα μετά την επέμβαση β) Εάν η πρόπτωση είναι εσωτερική (Grade I-IV) έχει δοκιμασθεί πρώτα συντηρητική αγωγή για βελτίωση των συμτπτωμάτων? Αυτό είναι απαραίτητο πριν την επέμβαση σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες γ) Συνυπάρχει γενικότερη πρόπτωση πυελικού εδάφους με συμπτώματα από την ουροδόχο κύστη ή τον κόλπο- μήτρα? Αν ναί, τότε χρειάζεται συνεργασία με ουρογυναικολόγο για σωστό σχεδιασμό θεραπείας.

ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

Στην εσωτερική πρόπτωση ορθού αρχικών σταδίων Ι-ΙΙΙ έχει ρόλο και η φυσιοθεραπεία πυελικού εδάφους και η βιοανάδραση η οποία μπορεί να εφαρμοστεί είτε ως αρχική θεραπεία για βελτίωση των συμπτωμάτων είτε ως συμπληρωματική θεραπεία για βελτίωση του χειρουργικού αποτελέσματος και πρόληψη υποτροπής. Η εφαρμογή της φυσιοθεραπείας εξαρτάται και από λλη συνυπάρχουσα πρόπτωση πυελικού εδάφους όπως κυστεοκήλη κλπ και αποφασίζεται το καλύτερο για κάθε ασθενή κατά περίπτωση. Οι ασθενείς μας που χρειάζονται τέτοιες θεραπείες εξετάζονται από συνεργάτη φυσιοθεραπευτή πυελικού εδάφους για εκτίμηση του συνολικού πλάνου θεραπείας. Σήμερα θεωρείται ότι πρόπτωση χαμηλού βαθμού (GRADE I-II) έχει πολλές πιθανότητες να πάει καλά με φυσιοθεραπεία και Biofeedback και για αυτό πρέπει να ξεκινάμε απο εκεί . Πρόπτωση υψηλού βαθμού (GRADE III-IV) δεν ανταποκρίνεται πάντα και η επέμβαση αποφασίζεται συχνότερα.

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΔΙΑΚΟΙΛΙΑΚΗ)

Σε μεγάλη προπτωση ολικου πάχους η πιο αποτελεσματικη θεραπεία είναι η Λαπαροσκοπικη χαμηλή εκτομη του ορθού και ταυτόχρονη ορθοπηξια (Laparoscopic resection-Rectopexy). Είναι εξαιρετική επέμβαση όσον αφορά την θεραπεία του προβλήματος, είναι όμως μια μείζων επέμβαση η οποία είναι λίγο υπερβολική για ηλικιωμένους ασθενείς η άτομα με άλλα προβλήματα υγείας. Για αυτό προτιμάται στις περισσότερες περιπτώσεις η Λαπαροσκοπικη Ορθοπηξια (Laparoscopic Rectopexy), αυτή είναι μια εγχείρηση υψηλής τεχνικής αλλά ενδιαμεσης βαρύτητας, καλα ανεκτή από τους περισσοτερους ασθενείς. Περιλαμβάνει λαπαροσκοπικη παρασκευή του ορθού με αποχωρισμό του από τον κόλπο και τις συμφυσεις και κατόπιν, "πηξια', δηλαδή στερέωση του ορθού επάνω στο ιερόν οστούν με ειδικά ράμματα και απορροφησιμες "πινεζες ". Η επέμβαση περιγράφεται και σαν ορθοπηξία πλέγματος (mesh rectopexy) όμως τα τελευταία χρόνια δημοσιεύονται περιπτώσεις όπου τα πλέγματα δημιουργούν προβλήματα και αν και η πιθανότητα προβλημάτων είναι κάτω από 5% έχω εγκαταλείψει τα πλέγματα από το 2018 και χρησιμοποιώ πλέον αποκλειστικά συρραφή & πινέζες (suture rectopexy - tack rectopexy) που έχει το ίδιο καλά αποτελέσματα. Η εγχείρηση έχει συνήθως εξαιρετικά αποτελέσματα, αν δεν υπάρχει προηγούμενη γυναικολόγος επέμβαση προτιμάται η " κοιλιακή ορθοπηξια" η οποία μειώνει τις πιθανότητες μετεγχειρητικης δυσκοιλιοτητας. Σε περίπτωση που υπάρχει ταυτόχρονα και ορθοκηλη και έντεροκηλη η Λαπαροσκοπικη ορθοπηξια τις διορθώνει ταυτόχρονα διότι γίνεται ανόρθωση και επισκευή όλου του πυελικού εδάφους κατά την επέμβαση.

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΔΙΑΠΡΩΚΤΙΚΗ)

Εάν η πρόπτωση είναι μικρή και μερικου πάχους τότε, ειδικά σε ηλικιωμένα άτομα, προτιμάται η διόρθωση επέμβαση, συνήθως η επέμβαση Delorme's, στην οποία τελείται εκτομη του περισσευουμενου βλεννογονου και πτυχωση του ορθού με ραφές. Είναι εγχείρηση χωρις κοιλιακή τομή και η νοσηλείας είναι 1-2 ημέρες. Μία άλλη επιλογή είναι η επέμβαση STARR (Stapled Trans Anal Rectal Resection) η οποία χρησιμοποιεί ένα κυκλικό αναστομωτήρα ( Stapler) για να εκταμει και να αφαιρέσει την πρόπτωση δια μέσου του ορθού (χωρίς τομή της κοιλιάς). Στις ΗΠΑ είναι δημοφιλής η επέμβαση Altemeier στην οποία γίνεται πλήρης εκτομή της πρόπτωσης και τελικο-τελική αναστόμωση.
Η ιδανική επέμβαση για κάθε πρόπτωση ορθού μπορεί να είναι διαφορετική για κάθε ασθενή. Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και για να επιλεγεί αν ο ασθενής χρειάζεται μία κοιλιακή η μια περινεική (διορθική) μέθοδο χρειάζεται μελέτη από τον ειδικό χειρουργό και φυσικά εκτενής διερέυνηση και συζήτηση με τον ασθενή. 

Σάββας Παπαγρηγοριάδης
Σάββας Παπαγρηγοριάδης Χειρουργός Εντέρου και Ορθού

ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΠΥΕΛΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

Η πρόπτωση του ορθού στις γυναίκες συνυπάρχει σε άνω του 50% των περιπτώσεων με πρόπτωση άλλων οργάνων της πυέλου, δηλαδή της μήτρας και της κύστης και μπορεί να συνυπάρχουν παθολογίες που αποκαλούνται

● ορθοκήλη
● κυστεοκήλη
● εντεροκήλη

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπ΄όψιν ολόκλήρη η πύελος και όχι μόνο το ορθό και η θεραπεία να προσαρμόζεται ανάλογα. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται η συνεργασία με ειδικό ουρο-γυναικολόγο για σωστό σχεδιασμό της αγωγής που θα εφαρμοστεί.